Yalnızca dikte çalışılır mı: üç vade tarihinden en erken olanı esas alınır, çalışmadığınız o boyut kelimeyi sürekli geri çeker

Çalışılır, VocaX sizi alıkoymaz — alıştırma turunda yalnızca dikte yapabilirsiniz. Ama önceden bilmeniz gereken bir sonucu var: bir kelime üç bağımsız vade çizgisi taşır ve bir sonraki tekrar bu üçünden en erken olanını alır. Siz yalnızca diktenin saatini ilerletirsiniz, öteki ikisi yerinde durur, böylece kelimenin vadesi hep onların gerisinde kalır. Dikteyi iyi yapıyor diye o kelime uzaklaşmaz. Bu yazı üç çizginin birbirini nasıl frenlediğini, neden “yalnızca bir alıştırma biçimine göre planlama” diye bir anahtar yapmadığımızı ve zaman gerçekten tek bir biçime yetiyorsa neyle karşı karşıya olduğunuzu anlatıyor. “Bir şeyi yapayım da bitsin” diyen bir araç arıyorsanız, bu yazı size göre değil.

1. Tek cümlede tanım: üç alıştırma biçimi üç ayrı tat değil, her biri kendi başına yürüyen üç saattir

VocaX’te üç alıştırma biçimi vardır. Bunlar aynı şeyin üç ambalajı değil, sizden farklı eylemler isteyen üç ayrı şeydir.

Alıştırmaların dışında bir de “pekiştirme” girişi var: kelimeyi, kısa bir anlamı ve kelimenin güncel direncini görüp “öğrendim” ya da “belirsiz” diyorsunuz. Bu dördüncü bir alıştırma biçimi değil — kendi takdiriniz, üstelik hiçbir saati ilerletmiyor. Bu ileride can yakacak.

Üç saatin her biri iki şeyi tutar: o boyut en son ne zaman çalışıldı ve şimdi ne kadar arayla yeniden görünmeli. Vade tarihi bu ikisinden çıkar. Bir kelimenin üç vade tarihi vardır ve bir sonraki tekrar en erken olanı alır.

Bir kelime üç bağımsız vade çizgisi taşır. Bir sonraki tekrar en erken olanı alır — yani ne zaman geri geleceğine her zaman en kısa tahta karar verir.

Nedeninin bir değil üç çizgi olması gerektiğini Bir kelime, üç vade çizgisi başlığı anlatıyor.

2. Tek bir biçim çalışırsanız ne olur: öteki iki saat kımıldamaz

Çeviri, dikte ve konuşmanın her birinin kendi temposu var. Bir kelimenin biçimlerinden birini oturtursanız yalnızca o biri ilerler — öteki ikisi peşinden oturmaz.

En sık görülen durum şu: bir kelime ilk kez çalışıldığında üç biçimin vade tarihleri de aşağı yukarı ertesi güne düşer. Ertesi gün yalnızca dikte yaptınız ve doğru bildiniz; diktenin saati öne gider: bir sonraki vadesi ileri atar. Buraya kadar her şey iyi.

Sorun öteki ikisinde. Çeviri ve konuşmada “en son çalışılan” hâlâ birinci günde durur — çünkü ertesi günkü alıştırma onlara hiç dokunmadı. Vade tarihleri de ikinci gün olduğu için, o andan itibaren ikisi de geçmiş oldu.

Bunun üzerine üçüncü gün uygulamayı açtığınızda kelime yeniden kuyrukta. Onu getiren dikte değil — diktenin saati rahatça daha ileride duruyor — çeviri ve konuşmadır, birinci günden beri kimsenin dokunmadığı iki saat. Yine dikte çalışırsınız, yine yalnızca dikte ilerler. Döngü sürer.

Bu bir ceza da değil, “az çalıştın o yüzden çok çalış” da değil. “En erken olanı alır” kuralının doğrudan sonucu bu: sizin ilerlettiğiniz çizgi gittikçe uzaklaşıyor, ilerletmediğiniz iki çizgi başlangıçta duruyor, kuyruk ise en kısasına bakıyor.

Dikteyi ne kadar iyi yaparsanız yapın, çeviri ve konuşma saatleri bunun için bir kademe bile ilerlemez. Ancak gerçekten çalışıldıklarında ilerlerler.

Planlamanın ayrıntıda nasıl kurulduğu (doğru cevap ne yapar, yanlış cevap ne yapar) tekrar zamanı nasıl hesaplanır başlığında.

3. Bu işte neleri yapamıyoruz

• “Yalnızca bir alıştırma biçimine göre planlama” diye bir anahtar yok. Üç biçim ayrı hesap tutar ve en erken olanı esas alınır; bu kapatılamaz. Bir alıştırma turunda tek biçim seçebilirsiniz, ama planlamaya “bu kelimenin çevirisinden vazgeçtim” dedirtmezsiniz.
• Bir boyutun çok güçlü olması onu daha az görmenizi sağlamaz. En erken olanı almak demek, en kısa tahtanın söz sahibi olması demek; uzun tahtaların hiç oy hakkı yok.
• “Öğrendim” kelimeyi erken göndermez. Pekiştirmedeki kendi takdiri gösterim katmanında tutulur, planlamadan ayrıdır: üç alıştırmanın ilerlemesinin hiçbirini değiştirmez, vade tarihlerini de değiştirmez.
• Yanlış cevap yalnızca o biçimin kaydını günceller. Bir daha ne zaman sorulacağı yine üç kayıttan en erken vadelisiyle belirlenir. “Sürekli yanlış yaparak” bir kelimeyi gözünüzün önüne taşırmak isteyen için o yol kapalı.
• Planlama bugün ne çalışacağınızı belirlemez. Vade yalnızca “tekrar gerekiyor mu” sorusunu yanıtlar. Bir turda size kaç kelime geldiği ve hangi gruptan alındığı başka bir katmanın işi.

Bununla ilgisi olmayan ama sıkça karıştırılan bir şey daha var: günde kaç kart bitirdiğiniz, günde kaç kelime hatırladığınız değildir. Görünce tanımak, duyunca tepki vermek ve söyleyebilmek üç ayrı şeydir, bkz. tanıma ile etkin hatırlama arasındaki fark.

4. O anahtar neden yok

En doğrudan itiraz şu: madem yalnızca dikte çalışmama izin veriyorsun, öyleyse bırak öteki iki çizgiyi kapatsınlar da kelimeyi sürekli geri çekmesinler.

Bunu yapmıyoruz, gerekçesi de somut: o anahtar size iki çizgiyi kalıcı olarak başlangıçta bırakma izni vermiş olurdu. “En erken olanı alır” kuralında ise başlangıçta duran bir çizgi, kelimenin vadesinin hep “bir kez çalıştıktan hemen sonra”ya çakılması demek — bu onu daha seyrek değil, daha sık geri getirirdi. Anahtar o sorunu çözmez, sorunu yalnızca “kısa noktamı biliyorum” halinden “kapattım ama yine de duruyor” haline taşır.

İkinci gerekçe, bu üç şeyin birbirinin yerine geçmez olduğuna gerçekten inanmamız: bir kelimeyi tanımak, duyunca tepki vermek ve söyleyebilmek, birbirinden bağımsız olarak elinizde olan ya da olmayan üç yetidir. Bunları tek bir sayıda birleştirmek, birini çalışmayı hepsini çalışmış saymak demek olurdu — ve “dört şıkkı seçtim, yani biliyorum” yanılgısı da buradan doğuyor.

Bedenini kabul ediyoruz: yalnızca dinlemeye yüklenmek isteyen biri, kelime hazinesinin durmadan geri geldiğini ve geri gelme sebebinin dinlemeyle ilgisi olmadığını görecek. Siz rahat çalışasınız diye o sinyali kesmedik.

Size “kısa noktaları kapat” anahtarı vermek, kısa vadede rahatlıktır, uzun vadede ise en kısa tahtanın kalıcı olarak başlangıçta durmasıdır. Biz size onu göstermeyi seçtik.

5. Bu yazı kime göre değil

• Tek bir alıştırma biçimi çalışmak, ötekiler de bir daha çıkmasın istiyorsunuz. Böyle bir anahtar yok. Alıştırmada birini seçebilirsiniz, ama planlama üç çizgiye bakmaya devam eder.
• Telaffuz puanı istiyorsunuz. Konuşma telaffuza puan vermez. Yazıya dökme, Apple’ın konuşma çerçevesiyle cihaz üzerinde yapılır ve dönen şey “bu yazıya dökme ne kadar kesin”dir, “aksanınız ne kadar iyi” değil. Bazı uygulamalar “telaffuzunuz 87 puan” der; o sayının hangi aletle ölçüldüğünü sormaya değer.
• Bugün ne kadar ve hangi gruptan çalışacağınıza kendiniz karar vermek istiyorsunuz. Zaten hep sizin elinizdeydi: 7 alıştırma kaynağı, günlük hedef 10 ile 1000 arası (varsayılan 50) ve hangi biçimi çalışacağınız.
• Bu akşam bir tur daha isteye yüklenmek istiyorsunuz. Yanlış cevaptan sonra kelimenin geri gelmesi için hep bir süre geçer; sınavın bir gece öncesine işe yaramaz.
• Android ya da Windows gerekiyor. VocaX iPhone, iPad ve Mac’te çalışıyor.

Zor kelimeleri gerçekten ayrı bir geçirmek istiyorsanız işareti kullanın: alıştırma yanlış yaptıklarınız o listeye kendiliğinden girer ve oradan bir alıştırma kaynağı olarak baştan geçirebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Yalnızca dikte çalışılır mı?

Çalışılır, uygulama sizi alıkoymaz ve alıştırmada yalnızca dikteyi seçebilirsiniz. Ama yalnızca diktenin saatini ilerletirsiniz: çeviri ve konuşmanın en son çalışma zamanı da ilerlemesi de kımıldamaz, bir kelimenin üç vade tarihi vardır ve en erken olanı esas alınır. Dolayısıyla o kelime, çalışılmayan iki çizgi yüzünden geri çekilmeye devam eder.

Pekiştirmede “öğrendim” dersem kelime erken gider mi?

Gitmaz. Pekiştirme sizin kendi takdirinizdir, gösterim katmanında tutulur ve planlamadan ayrıdır: üç alıştırmanın ilerlemesinin hiçbirini değiştirmez, vade tarihlerini de değiştirmez. Bir kelimenin gitmesi için onu gerçekten çalışmış olmanız gerekir.

Planlamayı yalnızca dikte belirlesin, olabilir mi?

Olmaz, böyle bir anahtar yok. Üç alıştırmanın kendi ilerlemesi ve kendi vadesi vardır, bir sonraki tekrar en erken olanı alır. O anahtarı vermek öteki iki çizgiyi kalıcı olarak başlangıçta bırakırdı ve kelime daha da sık geri gelirdi.

Konuşma telaffuzuma puan verir mi?

Vermez. Yazıya dökme, Apple’ın konuşma çerçevesiyle cihaz üzerinde yapılır ve dönen şey o yazıya dökmenin ne kadar kesin olduğudur, aksanınızın değerlendirmesi değil. Konuşmada telaffuz puanlaması yapmıyoruz.

Zamanım yalnızca tek bir biçime yetiyor, ne yapayım?

O zaman fiilen tek bir çizgiyi ilerlettiğinizi kabul edin: öteki ikisi kelimeyi kuyrukta tutmaya devam eder ve siz uzmanlaştığınız için ilerleme hızlanmaz. Amaç zor bir grup kelimeyi temizlemekse, işaretli maddeleri ayrı bir alıştırma kaynağı olarak geçmek, tek bir biçimde tekrar tekrar kalmaktan daha fazla zaman kazandırır.

Axiom One LLC — VocaX. Buradaki sayılar 2026-09-15 durumudur.